#

Qua biến cố dao động của lịch sử, chúng ta lại có thêm một cộng đồng Chăm định cư tại Hoa Kỳ. Một cộng đồng năng động trưởng thành trên một quốc gia đa văn hóa, đa sắc tộc, một quốc gia có truyền thống dẫn đầu đấu tranh cho dân chủ và dân quyền.Sau khi vương quốc Champa bị xóa tên trên bản đồ Đông Dương vào năm 1832. Chúng ta đã mất chủ quyền, chúng ta đã mất luôn khả năng hội ý với nhau để cùng nhau tìm một lối thoát cho dân tộc, rồi từ đó dần dần mất luôn tinh thần đối thoại để dàn xếp những bất đồng trong quá khứ.

#

TS. Putra Podam (Văn Ngọc Sáng) là giảng viên Đại học Tây Nguyên (TNU) và Đại học Công nghệ Malaysia (UTM). Ông là người Chăm gốc Bình Thuận. Năm 1999 - 2001, học thạc sĩ trường đại học khoa học tự nhiên Hà Nội, chuyên ngành Khoa học Công nghệ. Năm 2002 - 2004, học thạc sĩ tại Viện Công nghệ Châu Á - Thái Lan (Asian Institute of Technology - AIT), chuyên ngành Công nghệ Thông tin. năm 2007, Chứng nhận Giảng viên Chính. năm 2011 - 2017, học nghiên cứu sinh (Tiến sĩ) tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS), chuyển sang học Đại học Công Nghệ Malaysia (Universiti Teknologi Malaysia - UTM). Năm 2018, Chứng nhận Giảng viên Cao Cấp.

#

Công trình khoa học từ điển bách khoa do chính TS. Po Dharma biên soạn trong thời gian khá dài và rất công phu. Từ ngữ trong “Từ điển bách khoa Champa” chủ yếu khai thác từ “Tư liệu Hoàng gia Champa”, Akayat, Ariya, Damnay, Sakarai, Dalukal,…cho đến E.Aymonier…được giải thích chính xác, trình bày theo khoa học.... điều không kém phần quan trọng là từ điển có bổ sung từ ngữ nền văn minh Champa.

#

Tài liệu Hoàng Gia Champa là một tư liệu lịch sử quý đối với cộng đồng Chăm. Năm 1984, được sự giới thiệu của Viện Viễn Đông Pháp (EFEO) và Gs.B-P Lafont, nghiên cứu sinh (PhD) là: Dominique Nguyen và Po Dharma đến Viện SOCIÉTÉ ASIATIQUE để chụp tư liệu Hoàng gia Champa tại Pháp. Nhân vật chính thực hiện tài liệu Hoàng gia Pgs.Ts. Po Dharma, NCS. Dominique Nguyen, Gs.Ts. Chen Zhichao, Gs.Ts. Nguyen Tran Huan và sự cộng tác của TS.Putra Podam.

#

Tài liệu Hoàng Gia Champa là một tư liệu lịch sử quý đối với cộng đồng Chăm. Năm 1984, được sự giới thiệu của Viện Viễn Đông Pháp (EFEO) và Gs.B-P Lafont, nghiên cứu sinh (PhD) là: Dominique Nguyen và Po Dharma đến Viện SOCIÉTÉ ASIATIQUE để chụp tư liệu Hoàng gia Champa tại Pháp. Vậy hai anh là người có công đầu tiên, đưa tài liệu Hoàng gia Champa để giới thiệu ra toàn thế giới,…

#

Thời thế tạo anh hùng, hai sinh viên Chăm, tuổi vừa tròn đôi mươi, khỏe mạnh, khôi ngô, với bao niềm hy vọng và khát khao, vừa học tập vừa làm công tác thiện nguyện để giúp cộng đồng,… thì bị thiên lôi dưới thời VNCH bắt tra tấn,…đánh đập,…gán ghép FULRO,…từ đấy anh căm thù và quyết tâm trở thành FULRO, hầu được cầm súng để đấu tranh đòi quyền bình đẳng, quyền làm người, quyền được sống và mưu cầu hạnh phúc,…

#

Contract - Putra Podam - EFEO. Tài liệu Hoàng gia Champa.

#

Ja Karo, một nhân vật quen thuộc của đọc giả trên trang Web Champaka, với nhiều bài viết liên quan về ngôn ngữ, văn hóa, xã hội, tôn giáo, chính trị,…và nhiều đề tài nóng khác liên quan đến phản ánh chế độ,…nhưng chưa một ai biết rõ về danh tính của Ja Karo. Theo chúng tôi, Ja Karo là một nhân vật rất ái mộ Po Dharma từ thời sinh viên. Năm 2001 Ja Karo được gặp Po Dharma, hai thế hệ khác nhau nhưng cùng hệ chí hướng là đấu tranh để bảo vệ Champa khỏi bị xóa sổ trong thế kỷ 20, 21 này.

#

Po Dharma là nhà nghiên cứu văn hóa, nhà ngôn ngữ, nhà lịch sử lớn của lịch sử Champa. Người đã có công lớn trong hành trình khai sáng và lật lại trang sử của dân tộc Champa sau một thời gian dài gần hai thế kỷ trong điêu tàn và lãng quên do những yếu tố lịch sử bất lợi cho dân tộc Champa. Tên tuổi của Pgs.Ts Po Dharma đã đi vào lịch sử Champa của thế kỷ 20 và trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 21. Người sẽ sống mãi trong lòng cộng đồng Champa trong và ngoài nước, là một tấm gương sáng cho thế hệ trẻ Chăm và cộng đồng Champa noi theo.

#

Tài liệu hoàng gia Champa là kho tàng tư liệu lịch sử được tìm thấy tại làng Lavang của dân tộc Kaho thuộc khu vực Ðồng Nai, Lâm Ðồng (miền Trung Việt Nam) bởi ông P. Villaume vào năm 1902 và được giới thiệu sơ khởi trong bài khảo luận của E. M. Durand mang tựa đề: Tài liệu cuối cùng của vua Chăm “Les archives des derniers rois chams”.