#

Theo ba bản tường trình, tự khai (mà người viết tiếp cận được) của ba bị can đã bị công an huyện Thuận Nam, Viện Kiểm sát nhân dân huyện Thuận Nam ra Quyết định, Quyết định phê chuẩn Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam hai người để điều tra thì diễn biến ngày 15/6/2020, nếu đúng như thế thì việc "nâng cao quan điểm" kết tội dân là một ca lạ. Lạ một cách vô lý. Thậm bất chấp lương tâm.

#

Người đưa tin, là tác giả trong nước hay viết bài liên quan đến văn hóa, xã hội và tín ngưỡng Chăm. Để tố cáo chính quyền địa phương cướp đất người Chăm bản địa, bằng cách dùng thủ thuật vừa đá bóng vừa thổi còi, như người Hà Nội hay nói “vừa ăn cướp vừa la làng”, nên dùng chiêu thức “Thi hành công vụ” để vừa bắt vừa dọa vừa thể hiện người bề trên: “tao đây là người thắng cuộc”, “tụi bây là kẻ thua cuộc, hãy cam chịu đi…”. Tụi bây hãy bỏ “Hồi giáo Bani” mà sớm theo đạo do tao ---Lập Ra--- để nhanh nhanh quên lịch sử quá khứ nhé.

#

Ngày nay, khi nói đến Hồi giáo Bani thì đầu tiên phải nói đến đối tượng giáo sĩ Acar (ulama) là những người tin tuyệt đối vào Đấng Allah, chỉ thờ phượng Đấng Allah duy nhất và phục tùng Muhammad là Thiên sứ cuối cùng được Allah mặc khải Thiên kinh Koran. Nhiệm vụ của giáo sĩ Acar là kiêng cử, hành lễ, trau dồi chương Thiên kinh Koran, đạo đức, và thực hành các buổi lễ trong tháng Ramadan, Waha cũng như lễ nghi liên quan vòng đời của tín đồ Hồi giáo Bani.

#

Có những quốc gia ngày nay tuy không còn nữa nhưng di sản của một nền văn hóa sáng chói để lại cho đời sau thật là khó quên, đó là trường hợp của các đế quốc Ai Cập, La Mã nói chung và trường hợp của cựu vương quốc Champa tại Việt Nam nói riêng. Trong ba tháng, từ ngày 12-10-2005  đến ngày 9-01-2006. Viện bảo tàng các nền nghệ thuật châu Á Guimet tại Paris (Pháp), khôi phục lại nền văn minh đó qua cuộc triển lãm lớn nhất từ trước đến nay về nền văn minh và văn hóa Champa, từ thời lập quốc cho đến cuối thế kỷ 16, với nhiều buổi hội luận và trình chiếu phim ảnh liên quan đến Champa và Việt Nam trong suốt thời gian triển lãm.

#

Sau khi TS. Po Dharma qua đời, một số người nghĩ rằng công trình Po Dharma đang làm còn dở dang rất tiếc Ngài không để lại cho ai, cho thế hệ trẻ hay cho học trò của mình,…Rồi, thời gian trôi qua gần 2 năm, gia đình và con cháu Po Dharma không ai công bố thông tin này, mà họ âm thầm, kiên nhẫn làm việc để hoàn thành sớm công trình theo tâm nguyện của Po Dharma.

#

Dự án: Ấn Triện – Champa “Archives Royales du Champa – Numérisation, Inventaire et Index”. Chúng tôi đặt câu hỏi: Danny Wong là đồng tác giả với Po Dharma, tại sao Danny Wong không có bản thảo sách Ấn Triện này trong computer của mình, mà Danny Wong buộc phải qua Pháp gặp bà Michele (vợ Po Dharma) để lấy bản thảo sách trong tài liệu của Po Dharma. Khi Po Dharma còn sống, có cho tôi xem sách bản thảo này. Điều đáng chú ý là Po Dharma đã xóa “Lời Mở Đầu” viết bằng tiếng Pháp, có chăng Po Dharma không muốn xuất bản sách Ấn Triện này ??? Danny Wong sau khi đi Pháp lấy bản thảo sách liền về xuất bản? vậy sách này có sự cho phép của Gia đình Po Dharma chưa?

#

Hồi giáo Bani (tên Chăm: Bani Awal) là một tôn giáo độc thần, chỉ thờ phượng Allah là Đấng Tối Cao, Duy Nhất và Muhammad là vị Thiên sứ (Nabi) cuối cùng được Allah mặc khải Thiên kinh. Hệ phái Hồi giáo Bani gồm hai tầng lớp, đó là tầng lớp giáo sĩ Acar trực tiếp chỉ thờ phượng Allah, và tầng lớp tín đồ Bani Awal phục tùng giáo sĩ Acar và thờ phượng Allah. Nhưng lớp tín đồ này nếu trang bị đầy đủ kiến thức và Thiên kinh Koran thì cũng có thể trở thành giáo sĩ Acar để trực tiếp thờ phượng Allah.

#

Trên tinh thần đổi mới nhận thức về tôn giáo, Đảng và Nhà nước đã nhận định tôn giáo là nhu cầu của một bộ phận nhân dân, trong tôn giáo có những giá trị tốt đẹp về lối sống, đạo đức, văn hoá,…Tuy nhiên, để tôn giáo hoạt động tích cực và đúng hướng thì vấn đề điều chỉnh tên cho tôn giáo ở người Chăm Bani phải đúng như bản thân nó đã được truyền đến người Champa trong xã hội truyền thống. Trong những năm gần đây, vấn đề tôn giáo trong cộng đồng người Chăm được nhiều người quan tâm. Đã có một nhóm đại diện trí thức Chăm viết đơn gửi Ban Tôn giáo Chính phủ và Sở Nội vụ tỉnh Ninh Thuận đề nghị đổi tên tôn giáo “Hồi giáo Bani” sang tên mới thành tôn giáo “Bani”. Ý kiến này của họ đã gây ảnh hưởng lớn trong cộng đồng Chăm vì đại đa số trí thức Chăm, Bô lão, các tổ chức và Hội đồng Sư cả tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận đều lên tiếng phản đối và đặc biệt là những phản ứng của người Chăm trên mạng xã hội yêu cầu hãy giữ đúng nguyên trạng là: "Hồi giáo Bani".

#

Khi nghe tin Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bani có triệu tập phiên họp Ban chấp hành mở rộng, Thành Phần vận động Chủ tịch Hồi đồng Sư cả Bani và phe nhóm ông ta để chống lại Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bani nhằm xóa bỏ từ Hồi giáo ra khỏi tên tổ chức. Dù Thành Phần không nằm trong danh sách mời dự phiên họp, nhưng ông ta tự ý đi vào phòng họp và tự đứng lên phát biểu gây xáo trộn cả phiên họp, các vị Sư cả đề nghị ông ta giữ trật tự nhưng Thành Phần không chấp hành. Các chức sắc tham dự phiên họp vì quá bức xúc nên không tiếp tục tham gia phiên họp và mọi người bỏ về nhà.

#

Qua biến cố dao động của lịch sử, chúng ta lại có thêm một cộng đồng Chăm định cư tại Hoa Kỳ. Một cộng đồng năng động trưởng thành trên một quốc gia đa văn hóa, đa sắc tộc, một quốc gia có truyền thống dẫn đầu đấu tranh cho dân chủ và dân quyền.Sau khi vương quốc Champa bị xóa tên trên bản đồ Đông Dương vào năm 1832. Chúng ta đã mất chủ quyền, chúng ta đã mất luôn khả năng hội ý với nhau để cùng nhau tìm một lối thoát cho dân tộc, rồi từ đó dần dần mất luôn tinh thần đối thoại để dàn xếp những bất đồng trong quá khứ.